D&D ve Büyü

Herkese merhaba! Bu yazıda size Dungeons & Dragons sisteminde genel olarak geçerli olan büyü kavramını anlatacağım.

Hobiye yeni başlayan pek çok arkadaşı direkt olarak Dungeons & Dragons sistemine yönlendiriyoruz ve çoğunlukla bu sistemde de kalıcı oluyorlar. Bu sebeple böyle yazılı bir anlatımın gerekliliğinin hissedildiğini düşünüyorum.

Büyü, özünde değişik ve karmaşık bileşenlere sahip olan, kişinin fiziksel yetileriyle gerçekleştiremediği ve bu sebepten ötürü birtakım metotlar uygulayarak gerçekliği bükmesi sonucunda ortaya çıkan etkidir. Pek çok rol yapma oyunu ve sistemi için büyü kavramını bu şekilde tanımlayabilirsiniz.

Gelelim D&D’de nasıl tanımlandığına… D&D’de büyünün açığa çıkmasını sağlayan bir enerji tabakası vardır, buna Büyü Ağı (Weave of Magic) diyoruz. Büyü Ağı, son derece saf diyebileceğimiz bir büyü enerjisine sahiptir, buna da Saf Büyü/Arı Büyü (Raw Magic) diyoruz. Saf Büyü’nün taşıdığı enerjiyi “su” olarak varsayarsanız, büyü kullanıcılarının etkileştiği ve açığa çıkan büyünün yaydığı enerjiyi de “içilebilir su” gibi düşünebilirsiniz.

Her karakterin büyü enerjisiyle etkileşimini sağlayan kaynak farklıdır. Her bir sınıf, farklı metot ve öğretiler sonucunda büyü yapabilme yeteneğine erişir; ancak, büyünün geldiği kaynaklar tür olarak ikiye ayrılır: Arcane Magic ve Divine Magic. Divine Magic için çeviri olarak İlahi Büyü diyebiliriz, ama Arcane Magic için Mistik Büyü veya Gizemli Büyü/Giz Büyüsü gibi çeviriler kullanmak pek hoşuma gitmedi, çünkü büyü denen olayın başlı başına bir gizem olduğunu düşünmekteyim. Bu sebeple de yazının geri kalanında İngilizce ifadeleri kullanmaya devam edeceğim.

Arcane Magic:
Arcane Magic kullanan sınıflar: Sorcerer, Warlock, Wizard, Eldritch Knight (Fighter seçeneği), Arcane Trickster (Rogue seçeneği)

Arcane Magic kavramı, esasen Arcana‘dan gelmektedir. Oyunda da bir Skill olarak karşımıza çıkan Arcana; büyüleri, büyüsel etkileri, büyülü bütün canlıları, farklı düzlemleri ve bu düzlemlere ait varlıkları, herhangi bir işlem için kullanılabilecek olası büyüsel metotları, ayinleri ve bunlara benzer kavramları içeren bir ifadedir. Araştırma ve deney en çok Wizard sınıfının yatkın olduğu bir şey olduğu için de Arcana genelde onlardan sorulur.

Arcane Magic direkt olarak Weave of Magic ile etkileşim sayesinde gerçekleşir.

Divine Magic:
Divine Magic kullanan sınıflar: Cleric, Druid, Paladin, Ranger

Divine Magic kavramı, direkt olarak kutsal bir varlıkla olan bağın etkisi olarak gözlemlenmektedir. Clericler bir tanrının yolundan giderler ve o tanrının kudretini yeryüzünde en iyi şekilde yansıtmaya çalışırlar, Druidler doğanın birer parçası oldukları için doğal denge içerisinde bozukluğa sebebiyet veren mevzulara doğanın kudretini yansıtırlar ve çözüme ulaştırırlar, Paladinler kutsal bir yeminle iyinin yanında ve kötünün karşısında olma yoluna hayatlarını koyarlar bu sayede tanrıların yeryüzündeki yargıçları olarak onların kudretlerini yansıtırlar, Rangerlar ise vahşi yaşam ile medeniyet arasındaki köprü görevini üstlenerek kimi zaman medeniyeti ve kimi zaman da doğayı koruyabilmek için doğanın kudretinden bir miktar da olsa faydalanabilmektedirler.

Divine Magic kullanan sınıflar, birtakım ibadetleri yerine getirerek bu enerjiye erişim hakkına sahip olmuşlardır. Direkt olarak Büyü Ağı ile etkilişime geçemezler. Mevcut etkileşimleri, tanrısal bir güç aracılığıyla gerçekleşir. Bu sebeple Divine büyü kullanıcılarının yapabildiği birçok büyü, Arcane büyü kullanıcıları tarafından kullanılamaz. Tabi her zaman olduğu gibi bu durumda da istisnalarla karşılaşılması olasıdır.

Half-caster, Full-caster

Paladin ve Ranger, büyüsel olarak bir Cleric veya Druid kadar kudretli değillerdir. Belli bir seviyeye kadar büyü yapabilirler. Bu sebeple bu sınıflara half-caster diyoruz. Diğer büyü kullanan sınıflar, eğer dokuzuncu seviyeye kadar erişim sağlayabiliyorsa onlara da full-caster diyoruz.

Cantrip ve Büyü Seviyeleri

Cantrip, sıfırıncı seviye olarak tabir edilen büyülerdir. Esasen basit numaralardır, büyü kullanıcısı uzun süren eğitimleri esnasında fazla enerji kullanmadan birtakım özel etkiler yaratmayı başarabilmiştir. Bu sayede ciddi etkiler yaratacak bütün büyülerini kullandığı zaman etkisiz bir adam haline gelmez.

Cantripleri işin içinden çıkardığımız zaman, dokuz adet büyü seviyesi vardır. Bunların etkilerini karakter seviyesi gibi ardışık bir etki olarak değil, eksponansiyel bir etki olarak düşünmeniz daha doğru olacaktır.

Spell slot denen bir kavram vardır, karakterin gün içerisinde belirli bir seviyeden kaç tane büyü yapabildiğini ifade eder. Bunu da yine ardışık olarak düşünmemek lazım. Birinci seviyeden 2 adet spell slotunuz varsa bunları birleştirip ikinci seviye bir büyü yapamazsınız. Tek seferde kaldırabileceğiniz yükün 30 kg olduğunu ve günde iki kere 30 kg kaldırdıktan sonra kollarınızın çok yorulduğunu ve daha fazla denemek istemeyeceğinizi düşünün. İşte büyü seviyeleri de böyledir. Daha fazla ağırlığı daha yüksek büyü seviyesi olarak değerlendirebilirsiniz ve kollarınızın kaldırma becerisinin gelişmesini de karakterinizin o sınıftaki seviyesinin artması olarak düşünebilirsiniz. Belki bu sayede daha anlaşılır olur. Tabi yapabileceğiniz en yüksek seviyeden büyü yaptıktan sonra bitkin düşmüyorsunuz ama o seviyeye erişmek için atlamanız gereken enerji eşiğini atlayamıyorsunuz.

Kullanmak istediğiniz bir büyüyü, üst seviyeden kullandığınız zaman etkisi artış gösterebiliyor. Tabi hangi etkisinin ne kadar artış gösterdiğini öğrenmek için büyünün açıklamasındaki At Higher Levels kısmını okumanız gerekir.

Büyü Seçmek ve Hazırlamak

Büyü seçimiyle ilgili bütün detaylar sınıfın “Spellcasting” bölümünde yazmaktadır. Kısaca bahsedecek olursak, sınıfınızın seviyesi + sınıfın büyü yaparken kullandığı Ability Score şeklinde hesaplanıyor ve mevcut büyü listenizden bu kadar büyüyü hazırlayıp spell slot yettiğince kullanabiliyorsunuz.

Divine büyü yapanlar liste konusunda diğer sınıflardan şanslıdır. Seviyelerinin yettiği bütün büyüler onlar için açıktır ve her gün hazırlayacakları büyüleri değiştirirken seviyenin bütün büyüleri içerisinden seçim yaparlar. Teknik olarak din kitabından ayet çalışıyorlarmış gibi düşünebilirsiniz.

Arcane büyü yapanların listesi biraz kısıtlıdır. Erişim sağlayabildikleri kadar büyü içerisinden, yukarıdaki hesap kadarına (veya sınıfının Spellcasting özelliğinde belirtilen kadarına) çalışıp, spell slotları yettiği kadarını kullanırlar. Buna karşın, birtakım sınıfsal özellikler sayesinde geri plana düşmezler. Mesela Sorcerer bir karakter Sorcery Point harcayarak Metamagic kullanabilir veya harcadığı bir spell slotu tekrar kullanıma açabilir, bir Wizard Short Rest yaptığı zaman harcadığı spell slotların bir kısmını tekrar kullanıma açabilir.

Büyü Yapımı

Büyünüzü gerçekleştirirken istediğiniz tasviri kullanabilirsiniz, ama önemli olan nokta büyünün bileşenlerini tasvire yedirmektir. Büyülerin açıklamalarında V, S, M harflerinden en az birinin bulunduğunu görürsünüz. Hemen bunu açıklayayım:

V – Verbal Component (Sözel Bileşen): Büyülü sözler olarak düşünebilirsiniz. Esasen önemli olan nokta, doğru tonlama ve miktarda ses çıkararak ses titreşimleriyle Büyü Ağı üzerinde bir etki oluşturabilmektir. Bu yüzden Silence tarzı bir büyünün etkinin altındaysanız sözel bileşeni olan bir büyüyü gerçekleştiremezsiniz.

S – Somatic Component (Hareketsel Bileşen): Birtakım el hareketleri veya bir materyal ile yapılacak bir hareket olarak düşünebilirsiniz. Bu da genellikle bünyedeki büyüsel enerjiyi dışarıya aktarabilmeyi sağlar.

M – Material Component (Maddesel Bileşen): Ben maddesel gereksinimi eşyanın entropisinden güç almak olarak yorumluyorum ama siz istediğiniz gibi yorumlayabilirsiniz. Genelde ucuz materyal isteyen büyülerde madde tek kullanımlık değildir, yanınızda olduğu sürece büyüyü yapabilirsiniz. Ancak, bazı güçlü büyüler, büyünün gerçekleşme sürecinde materyali enerji haline dönüştürerek büyünün içine katar. Bu tür bir büyü yapacağınız zaman her seferinde yeteri kadar maddeyi yanınızda taşımanız gerekmektedir.

Ritual Casting

Bazı büyülerin yanında (Ritual) ibaresinin yazdığını fark edebilirsiniz. Bu, büyünün bir ayin şeklinde gerçekleştirilebileceğini gösterir. Bu işlem büyünün yapım sürecine fazladan 10 dakika ekler ve spell slot harcamaz. Tabi böyle bir durumda yapılacak büyüyü üst seviyelerden gerçekleştiremezsiniz. Ritual Casting yapabilmeniz için sınıfınızda bunun belirtilmiş olması gerekir ve büyünün günlük olarak hazırladığınız büyüler içinde bulunması gerekir. Wizard bu konuda biraz avantajlıdır çünkü ayin olarak yapmak istediği büyünün kitabında yazıyor olması ve tabi yapabileceği seviyede olması yeterlidir.

Büyü Okulları

Büyülerin farklı etkileri bulunmaktadır, ama bu farklı etkiler kategoriler altına dizilebilirler. Aslında büyü okullarını büyü branşları olarak ele almak daha doğru olacaktır. Wizard sınıfı bu okullardan birini seçip o okul üzerine uzmanlaşır.

Abjuration: Koruma büyülerini içerir.

Conjuration: Çağırma (Summoning) büyülerini içerir. Genellikle çağırdığı varlıklar (nesne veya yaratık) gerçek değildir, esasen var olduğu düzlemden bir yansıma olarak gelir. Öldüğü vakit veya büyünün süresi dolduğu vakit esas benliği hiçbir zarar görmez. Konum değiştirme büyüleri de bu okula dahildir.

Divination: Dünyevi algıların ötesindeki bilgilere erişebilmek için kullanılan büyülerdir.

Enchantment: Varlıkları etkileyen büyülerdir. Kişinin zihnine girmek veya sıradan bir eşyayı büyülü bir eşya haline getirmek gibi örnekler verilebilir.

Evocation: Genelde elementlerin gücünü kullanarak hasar veren büyüler bu okula aittir.

Illusion: Yanıltma büyüleri bu okuldadır.

Necromancy: Yaşam ve ölüm arasındaki dengeye etki eden büyüler bu okuldadır. Buna hastalık, lanet, zahir gibi etkiler de dahildir. Bunun yanı sıra, cesetlere etki eden büyüler de bu okuldadır.

Transmutation: Biçim değiştirme büyüleri bu okuldadır. Bu illa ki büyüyü gerçekleştiren kişi veya hedefi olan yaratık olmak zorunda değildir. Baltayı kılıca dönüştürmek, taşı çamura dönüştürmek gibi etkiler bu okuldaki büyülerin yeteneklerine örnek olabilir.

Kısaca büyü okulları hakkında fikir sahibi oldunuz. Oyun içerisinde bunlarla alakalı bilgi sahibi olmak, Arcana isimli skill sayesinde gerçekleşen bir durumdur ve teknik olarak baktığınızda diğer hiçbir sınıf bir Wizard gibi eğitim alarak kendini geliştirmediği için bu okullar ve etkileri hakkında en çok bilgi sahibi olabilecek sınıf Wizard’dır. Tabi diğer sınıflar da araştırma yaparak birtakım bilgilere erişebilirler ama hiçbirinin Arcane büyüye bir Wizard gibi bakabileceğini şahsen düşünmüyorum.

Bard (Ozan) Sınıfı

Bu arkadaşlar kesinlikle D&D’nin küçük, özel, nadir kar taneleridir. Enstrümanlarından çıkan sesi kullanarak veya doğru uyakları bir araya getirdikleri sözleri söylerek etki oluştururlar. Bu etkilerin bir kısmı Arcane etkidir, bir kısmıysa Divine etkidir. Bunun teknik bir açıklaması yoktur, yalnızca farklı yorumlar vardır. Full-caster olmalarının üzerine daha değişik sınıf özelliklerinin gelmesi ve başının çaresine bakabilecek kadar savaş ortamında bulunabilmesi de bu sınıfı oldukça özel yapan etkenlerden biridir.

Warlock ve Şeytancılık

Warlock sınıfı duruma göre çok şanslı veya çok şanssız sayılabilir. Bu kısım biraz oyunun oynandığı dünyaya ve biraz da karakterin hikayesine bağlıdır. Warlock öyle bir şeydir ki sadece yanlış yerde yanlış zamanda bulunduğunuz için bile Warlock olabilirsiniz. Genellikle güce çok ihtiyaç duyduğunu düşünen ve büyüsel mevzulardan zerre anlamayan kişilerdir. Bazen de belli bir yolu seçmiş bir aile büyüğü tarafından eğitilerek bu sınıfa geçmiş olabilirler.

Warlock güçlerine üç farklı yüce varlıktan birinin yardımıyla erişir. Bunlar Archfey, Archfiend veya Great Old One’dır. Bu varlıkları tanrı olarak değerlendirmek doğru olmaz. Sistem bunlara Otherworldly Patron (Dünyadışı Patron) adını vermiştir. Her birinin kazandırdığı başka yetenekler, erişime açtığı farklı büyüsel güçler vardır.

Büyü VS Büyüsel Güç

Ayrımına dikkat edilmesi gereken iki farklı kavramdır büyü ve büyüsel güç. Normalden daha büyük bir geyik düşünün. Geyiğin gözlerinin ve boynuzlarının hafifçe parıldadığını varsayalım. Büyük ihtimalle büyülü bir yaratıktır değil mi? Bu geyiğin bir yerden başka bir yere koşarken bir an kaybolduğunu, sonra daha ilerde belirdiğini düşünelim. Sizce bu hayvan sadece koşarken bir büyü mü yapmıştır?

Sorunun cevabı tabi ki de hayır. Büyülü yaratıkların bazılarının büyüsel etki oluşturan ama büyü gibi çalışmayan özellikleri vardır. Yine büyü kullanıcısı sınıflarında olduğu bunun bir sınırı vardır ama aradaki fark (gerçi bu noktada biraz Sorcerer ile benzeşmeler vardır) bu yeteneklerin yaratığa kendi yapısıyla alakalı olarak gelmesi ve öksürmek kadar basit bir refleksle gerçekleştirebiliyor olmalarıdır. Bu yaratıkların etkileri “üst seviyeden” gerçekleşmez, ama yaratığın büyüsel enerjisi ne kadar çoksa çıkaracağı etkinin güçlü bir etki olma ihtimali de o kadar yüksektir.